Bản quyền nội dung do AI tạo ra năm 2026 cần được xem xét theo điều kiện pháp luật. Không thể kết luận mọi nội dung có dùng AI đều không có bản quyền. Cũng không thể cho rằng chỉ cần nhập một câu lệnh là được độc quyền toàn bộ kết quả. Quy định Việt Nam năm 2026 đặt trọng tâm vào đóng góp thực chất của con người. Tính hợp pháp của quá trình tạo ra nội dung cũng là yếu tố quan trọng.
Quy định năm 2026 về AI và bản quyền nội dung
Khoản 5 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ, được bổ sung bởi Luật 131/2025/QH15. Quy định này giao Chính phủ quy định việc phát sinh, xác lập quyền đối với đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống AI. [1]
Đối với quyền tác giả và quyền liên quan, Điều 5a Nghị định 17/2023/NĐ-CP được bổ sung năm 2026. Quy định này yêu cầu đáp ứng đầy đủ các điều kiện. Con người phải có đóng góp đáng kể, mang tính quyết định. Đồng thời, phải chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp. Đồng thời, không được gây phương hại đến quyền đối với đối tượng dùng làm dữ liệu đầu vào. Còn phải đáp ứng điều kiện bảo hộ tương ứng của Luật Sở hữu trí tuệ. [2]
Vì vậy, cần xem xét khả năng chứng minh quá trình sáng tạo. Không nên chỉ kiểm tra công cụ có chữ “AI” trong tên hay không.
Bản quyền nội dung do AI tạo ra năm 2026: đóng góp của con người
Khi đánh giá tác phẩm có sử dụng AI, không nên chỉ dựa vào tên phần mềm. Cũng không nên chỉ căn cứ số lần nhập câu lệnh hoặc tỷ lệ phần trăm nội dung do máy tạo. Cần xác định đóng góp sáng tạo thực chất của con người. Đóng góp này liên quan đến hình thành, lựa chọn, sắp xếp, chỉnh sửa và thể hiện tác phẩm. Nghị định 134/2026/NĐ-CP bổ sung quy định hướng dẫn đối với tác phẩm được tạo ra có sử dụng hệ thống AI. Quy định gắn với đóng góp đáng kể, mang tính quyết định của con người trong trường hợp luật định. Ví dụ, cần đánh giá riêng việc chỉ nhập câu lệnh chung rồi dùng nguyên kết quả. Khác với tác giả tự xây dựng kịch bản, sáng tác các đoạn chính, lựa chọn và biên tập độc lập. Những hoạt động đó tạo thành hình thức thể hiện có dấu ấn sáng tạo. Doanh nghiệp nên lưu phiên bản công việc, lịch sử chỉnh sửa và nguồn tài liệu. Đồng thời, lưu thông tin về quyền bên thứ ba để chứng minh quá trình sáng tạo.
Ví dụ giả định, người thiết kế xây dựng bố cục, thành phần gốc và thử nhiều phương án. Họ tiếp tục chỉnh sửa, quyết định hình thức cuối cùng. Hồ sơ này khác với người nhận kết quả ngẫu nhiên rồi đăng nguyên trạng.
Doanh nghiệp nên lưu bản phác thảo và yêu cầu sáng tạo. Đồng thời, lưu các phiên bản chỉnh sửa và giải thích những quyết định quan trọng. Không cần công khai mọi bí mật công việc. Tuy nhiên, phải có khả năng chứng minh khi quyền bị tranh chấp.
Đầu vào hợp pháp vẫn là việc phải kiểm tra
Ảnh, nhạc, văn bản hoặc dữ liệu tải vào công cụ có thể thuộc quyền của người khác. Công cụ chấp nhận tệp không có nghĩa bạn được phép sử dụng tệp cho mọi mục đích.
Đầu ra cần được kiểm tra về yếu tố trùng hoặc tương tự đáng kể. Nhãn hiệu và hình ảnh cá nhân cũng cần được kiểm tra. Việc hệ thống tạo ra kết quả không tự xóa quyền của bên thứ ba. Cần đọc riêng các điều kiện khai thác trong hợp đồng với nhà cung cấp công cụ. Điều kiện bảo hộ theo pháp luật là lớp cần xem xét riêng.[3] [2] [4]
Không nên cam kết với khách hàng “độc quyền tuyệt đối, không có bất kỳ rủi ro bản quyền nào”. Việc nội dung được tạo mới bằng phần mềm không đủ làm căn cứ cho cam kết đó.
Bản quyền nội dung do AI tạo ra năm 2026: thỏa thuận thuê sản xuất
Hợp đồng nên yêu cầu mô tả phạm vi dùng AI và trách nhiệm kiểm tra đầu vào. Đồng thời, xác định người thực hiện sáng tạo và quyền được chuyển giao. Cần phân biệt phần tài sản có sẵn và tài sản được cấp phép. Đồng thời, xác định phần tài sản do bên cung cấp tạo ra trong dự án.
Hồ sơ đăng ký quyền tác giả có sử dụng AI còn phải đáp ứng yêu cầu. Các yêu cầu này được xác định theo quy định hiện hành. Tùy trường hợp, người trực tiếp sáng tạo phải có tài liệu cam đoan. Đồng thời, phải có tài liệu mô tả quá trình sử dụng. Không nên kê khai như thể không dùng AI khi thực tế có sử dụng. [2]
Đăng ký bản quyền nội dung có chứng minh không xâm phạm?
Không. Việc đăng ký không thay thế kiểm tra nguồn và không loại bỏ khả năng tranh chấp. Hồ sơ đáng tin cậy phải nhất quán với quá trình tạo nội dung thật. Đồng thời, phải phù hợp phạm vi quyền mà người nộp thực sự có.
Phân biệt AI là công cụ với đầu ra tự động
Một tác giả dùng AI gợi ý bố cục, tự viết phân tích và lựa chọn hình ảnh. Họ còn chỉnh sửa kỹ từng đoạn. Hoàn cảnh này khác người chỉ nhập một yêu cầu rồi đăng nguyên văn đầu ra. Việc sử dụng AI không tự loại trừ khả năng được bảo hộ. Tuy nhiên, việc nhập lệnh cũng không tự mang lại quyền độc quyền. Cần xem xét đóng góp thực chất của con người và quyền đối với tài liệu đầu vào. Đồng thời, đánh giá các điều kiện chung của đối tượng quyền tác giả. Doanh nghiệp không nên tuyên bố mọi sản phẩm phần mềm sinh ra đều thuộc độc quyền tuyệt đối. Không thể chỉ dựa trên điều khoản đăng ký tài khoản để đưa ra tuyên bố đó.
Bản quyền nội dung do AI tạo ra năm 2026: lưu bằng chứng sáng tạo
Nên lưu bản brief, bản phác thảo hoặc dàn ý do người thực hiện chuẩn bị. Đồng thời, lưu các bản chỉnh sửa và lý do lựa chọn kết quả. Cần lưu cả bản hoàn thiện cuối. Với ảnh, có thể lưu lớp chỉnh sửa, vùng vẽ lại và cách sắp xếp yếu tố. Với bài viết, lưu phần lập luận đã được nghiên cứu và biên tập. Bản ghi chỉ gồm hàng trăm prompt chưa chắc chứng minh đóng góp đáng kể, mang tính quyết định. Việc lưu phải đủ để giải thích nguồn gốc sáng tạo. Đồng thời, không làm lộ bí mật kinh doanh hoặc dữ liệu khách hàng không cần thiết.
Hợp đồng thuê sản xuất có AI cần ghi gì về bản quyền nội dung?
Thỏa thuận cần xác định mức độ dùng AI được phép và nguồn dữ liệu đầu vào. Cần xác định người kiểm tra sự tương tự với tác phẩm khác và quyền sử dụng của khách hàng. Đồng thời, quy định cách xử lý khi bên thứ ba khiếu nại. Khi đăng ký quyền tác giả, cần kê khai nội dung có sử dụng AI theo quy định áp dụng. Không được mô tả sai tác giả hoặc quy trình sáng tạo. Ngay cả khi có giấy chứng nhận đăng ký, doanh nghiệp vẫn phải tự đánh giá nguy cơ xâm phạm. Nguy cơ này liên quan đến hình ảnh cá nhân, tác phẩm, nhãn hiệu hoặc dữ liệu người khác.
Khi tranh chấp bản quyền nội dung dùng AI, vấn đề chứng minh sẽ ra sao
Giả sử doanh nghiệp phát hiện website khác đăng một bức ảnh tương tự. Ảnh gốc do nhóm thiết kế có sử dụng AI tạo ra. Trước khi yêu cầu gỡ, cần làm rõ tác phẩm có đáp ứng điều kiện bảo hộ không. Đồng thời, xác định đóng góp của con người và yếu tố bị sao chép. Cần phân biệt phần biểu đạt được bảo hộ với ý tưởng chung. Chứng cứ có thể gồm bản phác, lịch sử chỉnh sửa và lựa chọn bố cục. Đồng thời, gồm lớp thiết kế thủ công và tài liệu thể hiện người quyết định bản cuối. Đồng thời, không bỏ qua nguy cơ đầu ra tương tự tác phẩm của bên thứ ba. Cần xem xét cả điều kiện khai thác của công cụ sử dụng. Có thể chỉ có ảnh đầu ra và hóa đơn trả phí phần mềm. Khi đó, việc chứng minh đầy đủ căn cứ quyền có thể gặp khó khăn. Nên xây dựng quy trình lưu tài liệu sáng tạo ngay từ đầu. Chi phí này rẻ hơn nhiều so với tái dựng quá trình sau khi xảy ra tranh chấp.
Cần rà soát hồ sơ của bạn?
Bạn nên tập hợp văn bằng, hợp đồng, tài liệu sáng tạo hoặc chứng cứ sử dụng đang có. Liên hệ Công ty Luật TNHH Thái Dương FDI Hà Nội qua 0866 222 823. Trao đổi phạm vi rà soát và đặt lịch làm việc.
Nội dung cung cấp thông tin pháp lý chung. Cách áp dụng còn phụ thuộc hồ sơ và thời điểm phát sinh. Đồng thời, phải xem xét quy định có hiệu lực đối với từng trường hợp.
Nguồn pháp lý tham khảo
[Bổ sung] Nghị định 134/2026/NĐ-CP ngày 06/04/2026 sửa đổi Nghị định 17/2023/NĐ-CP.[1] Luật 131/2025/QH15 sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ
[2] Nghị định 17/2023/NĐ-CP về quyền tác giả, đã sửa đổi bởi Nghị định 116 và 134/2026/NĐ-CP
[3] Luật Sở hữu trí tuệ — VBHN 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/09/2026[4] Bộ luật Dân sự 2015 — số 91/2015/QH13
Bài viết liên quan
- Đã đăng ký tên công ty có cần đăng ký nhãn hiệu nữa không?
- Người khác đăng ký nhãn hiệu mình đang dùng trước phải làm sao?
- Lấy ảnh trên mạng đăng website dù ghi nguồn có vi phạm bản quyền không?
- Đặt lịch tư vấn với luật sư Luật Thái Dương
