Việc lựa chọn biện pháp xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ cần căn cứ mục tiêu. Doanh nghiệp phát hiện bị sao chép thường hỏi nên gửi đơn cho cơ quan nào. Cần làm rõ mục tiêu là dừng hành vi, thu hồi hàng hay đòi tiền. Hoặc cần giải quyết tranh chấp về việc ai có quyền. Mục tiêu khác nhau dẫn đến hồ sơ và cách xử lý khác nhau.
Xác định quyền và hành vi xâm phạm sở hữu trước khi nộp đơn
Cần xác định đối tượng được bảo hộ, người có quyền yêu cầu, hiệu lực và phạm vi quyền. Sau đó mới đối chiếu hành vi bị phản đối với quyền đó. Một tranh chấp hợp đồng chuyển giao chưa chắc là vụ xâm phạm của người hoàn toàn không có quyền. [1]
Ví dụ giả định, đối tác vẫn dùng logo sau ngày hợp đồng hết hạn. Trường hợp này khác với bên ngoài tự sản xuất hàng giả mạo. Vụ thứ nhất có thể cần đọc điều khoản gia hạn, tồn kho và quyền sử dụng chuyển tiếp. Vụ thứ hai lại đặt trọng tâm vào nguồn hàng và dấu hiệu trên sản phẩm.
Nếu chưa làm rõ nền tảng, gửi cùng một đơn tới nhiều nơi có thể gây mâu thuẫn. Các cách trình bày khác nhau cũng khiến việc xác minh khó hơn.
Lựa chọn biện pháp xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ: thương lượng
Thương lượng phù hợp khi có thể xác định bên vi phạm và còn khả năng đạt thỏa thuận. Nội dung nên quy định hành vi phải dừng, thời hạn, cách xử lý nội dung hoặc hàng hóa và chứng cứ hoàn thành.
Với nội dung trực tuyến, nền tảng có thể có cơ chế tiếp nhận phản ánh. Cơ chế này có thể hỗ trợ hạn chế việc hiển thị nội dung. Tuy nhiên, việc gỡ một đường dẫn không tự động giải quyết toàn bộ quyền yêu cầu bồi thường. Tranh chấp giữa các bên cũng chưa chắc được giải quyết.[2] [1]
Không nên đổi sự im lặng lấy một cam kết mơ hồ. Nếu đã thỏa thuận, hãy làm rõ phạm vi quyền được giữ lại và khoản tiền. Đồng thời, xác định trách nhiệm khi hành vi tái diễn.
Biện pháp hành chính và dân sự có mục tiêu khác nhau
Biện pháp hành chính được áp dụng khi hành vi đáp ứng căn cứ xử lý và thuộc thẩm quyền của cơ quan tương ứng. Người yêu cầu cần cung cấp hồ sơ quyền và chứng cứ hành vi, không chỉ đơn trình bày thiệt hại. [1]
Khởi kiện dân sự có thể nhằm yêu cầu chấm dứt hành vi hoặc thực hiện nghĩa vụ. Việc cải chính hoặc bồi thường cũng có thể được yêu cầu theo căn cứ áp dụng. Với yêu cầu tiền, cần chứng minh thiệt hại và mối liên hệ với hành vi. Hoặc phải đáp ứng điều kiện áp dụng phương pháp xác định mà luật cho phép.[1] [3]
Doanh nghiệp nên lưu doanh thu và chi phí xử lý. Đồng thời, lưu đơn hàng bị ảnh hưởng và tài liệu về hoạt động vi phạm. Không thể mặc nhiên quy toàn bộ doanh thu giảm trong một năm cho một nội dung sao chép. Cần xem xét nguyên nhân gây sụt giảm doanh thu.
Lựa chọn biện pháp xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ: hướng hình sự
Trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi đủ dấu hiệu của tội phạm tương ứng, không phải mọi vi phạm sở hữu trí tuệ đều là tội phạm. Quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp có những cấu thành, điều kiện xử lý khác nhau. [4]
Chứng cứ có thể có nguy cơ bị tiêu hủy hoặc thiệt hại khó khắc phục. Khi đó, có thể đánh giá điều kiện đề nghị biện pháp khẩn cấp tạm thời. Đây không phải thủ tục được chấp nhận tự động. Cần xem xét nghĩa vụ bảo đảm và trách nhiệm của người yêu cầu khi áp dụng không đúng.[1] [3]
Có thể yêu cầu nhiều cơ quan xử lý xâm phạm sở hữu không?
Cần phối hợp trên một bộ sự kiện thống nhất và kiểm tra quan hệ giữa các thủ tục. Không nên gửi tràn lan hoặc yêu cầu nhiều lần cho cùng một nội dung mà không thông báo tình trạng đã được giải quyết. Luật sư cần lập kế hoạch theo mục tiêu, thẩm quyền và bằng chứng thực tế.
Chọn hướng theo mục tiêu cần đạt
Khi lựa chọn cách xử lý xâm phạm, cần xác định trước mục tiêu: ngăn ngay hành vi, thu hồi sản phẩm, bồi thường thiệt hại hay xử lý vi phạm. Biện pháp dân sự tại Tòa án có thể phù hợp khi cần yêu cầu chấm dứt xâm phạm, xin lỗi/cải chính và bồi thường với chứng cứ tương ứng; biện pháp hành chính hướng tới việc xử phạt vi phạm thuộc phạm vi quản lý nhà nước; trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi hành vi thỏa mãn đầy đủ dấu hiệu của tội danh theo Bộ luật Hình sự. Không thể chỉ vì có văn bằng nhãn hiệu và phát hiện một hình ảnh giống nhau mà khẳng định có tội phạm. Một hồ sơ lựa chọn phương án nên ghi chủ thể có quyền, hành vi, chứng cứ, biện pháp đã áp dụng, rủi ro phản tố và khả năng chứng minh thiệt hại.
Lựa chọn biện pháp xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ: chứng cứ
Mỗi yêu cầu cần một cột gồm đối tượng quyền, tình trạng hiệu lực, hành vi, chứng cứ, chủ thể, ngày, thiệt hại và kết quả mong muốn. Với quyền tác giả, bản gốc, quá trình sáng tạo và quyền khai thác có thể quan trọng; với nhãn hiệu, cần danh mục hàng hóa và cách sử dụng dấu hiệu. Chứng cứ mua hàng, dữ liệu mạng và hợp đồng đều phải liên kết với đúng hành vi. Nếu chưa nhận diện được người vi phạm, kế hoạch xác minh nên tách khỏi bước đòi một khoản tiền xác định.
Tránh làm yếu hồ sơ xâm phạm sở hữu khi thương lượng
Chủ thể quyền có thể gửi đề nghị tự nguyện chấm dứt nhưng không nên nhận một lời hứa miệng rồi vội xóa toàn bộ chứng cứ. Khi ký thỏa thuận, cần xác định quyền nào vẫn còn, nội dung đã xử lý, khoản tiền, cơ chế kiểm tra tái diễn và việc bảo mật thông tin. Nếu đang có thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền, nên trao đổi minh bạch về tình trạng xử lý để tránh các yêu cầu chồng lấn. Chỉ kết luận đã giải quyết xong khi mục tiêu pháp lý và nghĩa vụ trong thỏa thuận thực sự hoàn tất.
Yêu cầu bồi thường phải có phương pháp tính rõ
Người bị xâm phạm thường muốn tính toàn bộ doanh thu sụt giảm thành thiệt hại. Cách tính đó dễ bị phản bác khi còn các nguyên nhân khác như thị trường thay đổi, tăng giá, hết hàng hoặc đối thủ cạnh tranh hợp pháp. Cần thu thập báo cáo bán hàng theo sản phẩm, thời kỳ, chi phí xử lý, hợp đồng bị mất và thông tin doanh thu của hoạt động bị phản đối nếu tiếp cận hợp pháp. Sau đó lựa chọn phương pháp xác định bồi thường phù hợp cơ sở pháp luật và loại quyền, giải thích mối quan hệ giữa hành vi với khoản tiền yêu cầu. Nếu chứng cứ chưa đủ, không nên ghi một số tiền quá lớn chỉ để tạo áp lực. Một kế hoạch hành động hiệu quả sẽ tách yêu cầu chấm dứt hành vi ngay, yêu cầu thu thập chứng cứ và yêu cầu bồi thường cần tính toán kỹ hơn.
Cần rà soát hồ sơ của bạn?
Bạn nên tập hợp văn bằng, hợp đồng, tài liệu sáng tạo hoặc chứng cứ sử dụng đang có. Liên hệ Công ty Luật TNHH Thái Dương FDI Hà Nội qua 0866 222 823 để trao đổi phạm vi rà soát và đặt lịch làm việc.
Nội dung cung cấp thông tin pháp lý chung. Cách áp dụng còn phụ thuộc hồ sơ và thời điểm phát sinh. Đồng thời, cần đối chiếu quy định có hiệu lực đối với từng trường hợp.
Nguồn pháp lý tham khảo
[1] Luật Sở hữu trí tuệ — VBHN 160/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 29/09/2026[2] Luật Thương mại điện tử 2025 — số 122/2025/QH15
[3] Bộ luật Tố tụng dân sự — VBHN 99/VBHN-VPQH ngày 26/08/2025
[4] Bộ luật Hình sự — VBHN 135/VBHN-VPQH ngày 05/09/2025
Bài viết liên quan
- Mua nhượng quyền thương mại cần kiểm tra gì trước khi ký hợp đồng?
- Cấp phép nhãn hiệu và nhượng quyền thương mại khác nhau thế nào?
- Chấm dứt hợp đồng nhượng quyền rồi hàng tồn và phí xử lý ra sao?
- Đặt lịch tư vấn với luật sư Luật Thái Dương
